Dlaczego pH-metr pokazuje błędne wyniki?

Jeżeli pH-metr pokazuje niestabilne lub nieoczekiwane wyniki, przyczyną bardzo często nie jest uszkodzona elektroda, lecz nieprawidłowa kalibracja. Największe ryzyko błędów powodują przeterminowane bufory pH, zanieczyszczone roztwory kalibracyjne, niewłaściwie dobrane punkty kalibracyjne oraz zbyt rzadko wykonywana kalibracja. Regularne stosowanie świeżych i identyfikowalnych buforów pH pozwala zwiększyć dokładność pomiarów, ograniczyć niepewność pomiarową oraz spełnić wymagania systemów jakości. Źródła branżowe wskazują, że jakość buforów ma bezpośredni wpływ na wiarygodność pomiaru pH.

Co wpływa na dokładność pomiaru pH?

Dokładność pomiaru pH zależy od trzech podstawowych elementów:

• stanu elektrody,
• poprawności kalibracji,
• jakości użytych buforów pH.

Nawet wysokiej klasy pH-metr nie zapewni wiarygodnych wyników, jeśli kalibracja zostanie wykonana przy użyciu zanieczyszczonych lub przeterminowanych roztworów wzorcowych.

Czym jest bufor pH?

Bufor pH to roztwór wzorcowy o dokładnie znanej wartości pH wykorzystywany do kalibracji pH-metru.

Jego zadaniem jest zapewnienie punktu odniesienia dla elektrody pH. Dzięki odpowiedniemu składowi chemicznemu wartość pH buforu pozostaje stabilna nawet po dodaniu niewielkich ilości kwasu lub zasady. To właśnie dlatego bufory pH są stosowane jako materiały odniesienia podczas kalibracji.

Dlaczego bufory pH są tak ważne?

Bufory pH odpowiadają za poprawność kalibracji.

Jeżeli wartość buforu jest nieprawidłowa, błędna będzie również kalibracja, a w konsekwencji wszystkie wykonywane pomiary.

W praktyce oznacza to ryzyko:

• odrzucenia prawidłowej partii produkcyjnej,
• zaakceptowania wadliwego produktu,
• niezgodności podczas audytu,
• problemów z wymaganiami ISO 17025,
• zwiększenia niepewności pomiarowej.

Dlatego laboratoria działające w farmacji, przemyśle spożywczym, chemicznym oraz kosmetycznym często wykorzystują certyfikowane bufory pH zapewniające identyfikowalność wyników.

 

 

 

5 najczęstszych błędów podczas kalibracji pH-metru
1. Korzystanie z przeterminowanych buforów pH

Po upływie terminu ważności producent nie gwarantuje już deklarowanej wartości pH ani związanej z nią niepewności pomiarowej.

Stosowanie takich roztworów może prowadzić do systematycznych błędów pomiarowych.

2. Kalibracja bezpośrednio w butelce

Kalibracja elektrody bezpośrednio w opakowaniu zwiększa ryzyko zanieczyszczenia całej partii buforu.

Dobrą praktyką jest używanie świeżej porcji roztworu do każdej kalibracji.

3. Nieprawidłowy dobór buforów

Bufory powinny obejmować zakres pH badanej próbki.

Przykładowo:

Zakres pH próbki Zalecane bufory3,0–4,0 pH 2,00 oraz 4,01
6,5–8,0 pH 7,00 oraz 9,21
8,0–10,0 pH 7,00 oraz 10,01

Dobór punktów kalibracyjnych możliwie blisko badanego zakresu zwiększa dokładność pomiaru.

4. Zbyt rzadka kalibracja

W zastosowaniach laboratoryjnych zaleca się wykonywanie kalibracji co najmniej raz na 24 godziny.

W zastosowaniach krytycznych może być konieczna kalibracja przed każdym pomiarem.

 

 

 

5. Nieprawidłowe przechowywanie buforów

Bufory należy:

• przechowywać szczelnie zamknięte,
• chronić przed zanieczyszczeniem,
• przechowywać w temperaturze pokojowej,
• chronić przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych.

Niewłaściwe przechowywanie może wpływać na stabilność roztworu i powodować błędy kalibracji.

Jak często należy kalibrować pH-metr?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez użytkowników pH-metrów.

W większości laboratoriów wystarczająca jest kalibracja co 24 godziny, o ile elektroda jest przechowywana i konserwowana zgodnie z zaleceniami producenta.

W przypadku:

• laboratoriów akredytowanych,
• analiz farmaceutycznych,
• pomiarów o wysokim znaczeniu jakościowym,

zalecana może być kalibracja przed każdą serią pomiarową.

Jak ograniczyć niepewność pomiaru pH?

Najlepsze praktyki obejmują:

• stosowanie świeżych buforów,
• regularną kalibrację,
• korzystanie z certyfikowanych materiałów odniesienia,
• dokumentowanie każdej kalibracji,
• monitorowanie stanu elektrody,
• używanie buforów od jednego producenta.

Takie podejście zwiększa powtarzalność wyników i wspiera zgodność z wymaganiami jakościowymi.

 

 

 

FAQ
Dlaczego pH-metr pokazuje różne wyniki podczas kolejnych pomiarów?

Najczęstszymi przyczynami są nieprawidłowa kalibracja, zużyta elektroda, zanieczyszczone bufory lub niewłaściwe przechowywanie roztworów kalibracyjnych. W pierwszej kolejności należy sprawdzić proces kalibracji oraz jakość używanych buforów.

Czy do każdej kalibracji trzeba używać buforu pH 7?

Nie. Bufory powinny być dobierane do oczekiwanego zakresu pH analizowanych próbek. Jeśli próbki mają pH około 3,5–4,0, wystarczająca może być kalibracja z użyciem buforów pH 2,00 i 4,01.

Czy można używać przeterminowanych buforów pH?

Nie jest to zalecane. Po terminie ważności producent nie gwarantuje deklarowanej wartości pH ani związanej z nią niepewności pomiarowej.

Czy można kalibrować pH-metr bezpośrednio w butelce z buforem?

Nie. Takie działanie zwiększa ryzyko zanieczyszczenia całego roztworu i może wpływać na jakość kolejnych kalibracji.

Jakie bufory pH wybrać do laboratorium regulowanego?

W laboratoriach podlegających wymaganiom jakościowym warto stosować certyfikowane bufory pH z identyfikowalnością metrologiczną i dokumentacją partii.

Podsumowanie

Jeżeli zastanawiasz się, dlaczego pH-metr pokazuje błędne wyniki, warto rozpocząć analizę od kalibracji. W większości przypadków problem wynika z jakości lub sposobu stosowania buforów pH. Regularna kalibracja, właściwy dobór punktów kalibracyjnych oraz korzystanie z certyfikowanych buforów pozwalają zwiększyć dokładność pomiarów, ograniczyć ryzyko błędnych decyzji jakościowych i utrzymać zgodność z wymaganiami regulacyjnymi.

Więcej informacji o buforach pH METTLER TOLEDO:
www.mt.com

Broszura informacyjna - Dobra praktyka Elektrochemiczna